Nhờ đâu thầy thuốc ăn nên làm ra!

Có một điều tưởng chừng như nghịch lý nhưng lại là thực tế trong bối cảnh của xứ mình. Đó là số bệnh nhân từ thành phố đông đúc đến thôn làng hẻo lánh cao hơn thời đất nước thiếu thốn đủ điều sau mấy chục năm chiến tranh! Điều đó cho thấy tuy không thiếu thuốc đặc hiệu, tuy thậm chí ở nhiều huyện đã có phòng khám với máy siêu âm nhưng chuyện bệnh hoạn không hề dậm chân tại chỗ, nói chi lùi bước. Tình trạng quá tải tất nhiên chỉ là hệ quả khi số thầy thuốc tăng theo cấp số cộng, không kể số đối tượng tốt nghiệp bác sĩ nhưng bỏ nghề làm… trình dược viên, trong khi số người bệnh tăng theo cấp số nhân. Trăm người bán sao xuể khi vạn người cần mua. Thầy thuốc dù hay dở thế nào vẫn chắc bụng vì cách mấy cũng có khách hàng.

Không lửa khó có khói. Lý do khiến nhiều người dù tất bật với cuộc sống vẫn phải chịu mất thời giờ chờ đến phiên khám bệnh là vì nạn nhân vô tình tiếp tay cho căn bệnh bằng cách tự tạo điều kiện cho bệnh gõ cửa vào nhà, chẳng hạn:

1.    Nhiều người tuy ngủ không khó, thậm chí thường khi đặt lưng ít phút là ngáy o o sau một ngày dài kéo cày trả nợ, nhưng khoảng 1-2 giờ sáng thì giật mình rồi trăn trở đến sáng! Càng cố dỗ giấc ngủ càng trao tráo nên tức cành hông. Khỏi nói dông dài cũng hiểu số nạn nhân này khó lòng chào ngày mới với tâm trạng lạc quan yêu đời. Trái lại, tình trạng mệt mỏi khiến nạn nhân đi dần đến tâm trạng cáu kỉnh khi phải ngồi dậy để đối diện với cuộc sống. Bên cạnh bàn tay phá hoại ngấm ngầm của hội chứng mãn dục nam ở nam giới vào tuổi trung niên, của hội chứng mãn kinh ở nữ giới mấp mé tuổi về hưu, một trong các lý do khiến đang ngủ ngon thì chân bỗng co giật mấy cái, rồi sau đó không ngủ trở lại được vì trung khu điều hành giấc ngủ phản ứng sai lệch theo kiểu đã ngủ đủ rồi ngủ chi nữa là do cơ thể thiếu khoáng tố manhê (Mg). Dễ hiểu vì chất này đã bị vét sạch sau ngày dài đồng hành với stress. Cũng vì thiếu manhê nên cơ thể bất ngờ hết năng lượng trong đêm. Trung khu điều hành giấc ngủ lại rất nhạy cảm với năng lượng, thừa một chút cũng khó ngủ, thiếu một chút cũng trăn trở. Đối tượng lao tâm lao lực suốt ngày vì thế nên dùng thuốc có manhê ngay sau bữa ăn chiều để dọn đường cho giấc ngủ dài hơn, sâu hơn.

2.    Một số đối tượng khác tuy thức dậy với cảm giác khá hơn, thậm chí bước vào công việc với tâm trạng “còn chơi hết thôi” nhưng chỉ sau 1-2 giờ làm việc thì bỗng hết pin, cứ như xe chưa lên hết dốc bỗng sút sên. Một trong các lý do thường gặp là vì thói quen sáng uống cà-phê nhưng không ăn sáng. Hậu quả là tác dụng hạ đường huyết của ‘đích thực cà-phê” khiến nạn nhân sau ít giờ rồ ga bỗng hết xăng. Đừng quên, bữa ăn sáng đã được thầy thuốc đánh giá như bữa ăn quan trọng nhất. Bữa điểm tâm vì thế phải đầy đủ dưỡng chất cũng như năng lượng. Nên nhớ, theo kết quả nghiên cứu hẳn hòi của chuyên gia dinh dưỡng ở đại học Paris, bữa ăn sáng có món nước như phở, bún bò, hủ tíu… ở nước mình, là cách ăn tốt nhất để món ăn nên thuốc.

3.    Không ít người đã được phát hiện tình trạng thiếu máu cơ tim qua điện tâm đồ, siêu âm tim… mặc dầu chất mỡ trong máu vẫn trong định mức bình thường! Tưởng oan thì sai! Vì thiếu giấc ngủ trưa nên dòng máu của số đối tượng này trở nên quá đậm đặc. Thêm vào đó, các nhà nghiên cứu cũng đã chứng minh là lượng homocystein, chất bắt cầu cho nhồi máu cơ tim, thấp hơn người trưa nào cũng thức. Không cần nhiều, không cần hơn 3 lần trong tuần, mỗi lần không cần hơn 30 phút, nhưng ngủ cho ra ngủ, đừng vừa ngủ vừa nghe điện thoại, đã đủ để mạch vành không thiếu máu.

4.    Tuy vậy, với một số đối tượng khác tuy có giấc ngủ trưa, thậm chí mỗi ngày nhưng lại mất ngủ về đêm. Nhiều người vì thế bỏ cử ngủ trưa vì nghĩ ngày đã ngủ nhiều nên đêm khó kéo dài giấc ngủ đến 7, 8 tiếng đồng hồ. Càng sai vì giấc ngủ trưa là đòn bẩy cho giấc ngủ ban đêm. Trật chỉ ở chỗ ngủ trưa quá trễ, ngủ trưa sau 15 giờ nên nhịp sinh học bị xáo trộn. Hậu quả là trung khu điều hành giấc ngủ phát tín hiệu vào giường quá trễ, vào 1-2 giờ sáng. Tệ hơn nữa là toàn bộ phản ứng phục hồi cũng bị trật chìa nếu gia chủ vào giấc nam kha khi gà gần gáy sáng.

5.    Nhiều khách hàng tiềm năng của phòng khám, nam nữ cũng thế, đang khó nói vì chức năng sinh lý rõ ràng đang trong cảnh cờ đến tay phất không nổi. Nhiều người vì tưởng nguyên nhân phức tạp nên tốn không ít tiền của cho thuốc được quảng cáo đường mật ngọt xớt với lời hứa trên mây. Khổ cho “người tiêu dùng” là tiền có mất cũng đành ngậm bồ hòn làm ngọt. Ít ai ngờ chuyện đó trở thành chuyện xưa chẳng qua vì cơ thể thiếu kẽm. Khoáng tố này phần vì không được dự trữ, phần bị hao hụt rất nhanh dưới tác động của stress, nên rất dễ thiếu ở người “không căng thẳng không về”. Vấn đề tưởng chừng như nhiêu khê nhưng giải pháp tương đối đơn giản. Đó là vài miếng sô-cô-la khi ăn xế, hay viên thuốc kẽm sau khi ăn sáng.

6.    Thể dục thể thao sau giờ làm việc là điều nên làm. Nhưng huy chương nào cũng có hai mặt. Theo kết quả nghiên cứu ở đại học thể dục thể thao Cologne, việc lạm dụng thể dục thể thao theo kiểu ngày nào cũng phải có, nhất là sau một ngày đầy stress, thậm chí tai hại hơn là ngồi chơi xơi nước. Lý do là vì thể dục thể thao, nhất là khi vận động viên chọn môn có đụng chạm, có ăn thua gay gắt, khi đó chẳng khác nào một dạng stress sau giờ làm việc với cường độ hơn xa stress trong sở làm. Hai mặt giáp công chịu đời sao thấu!

7.    Nếu vì không có giờ theo thầy theo thuốc nên thường đau bao tử thì lầm. Đồng ý là phần lớn phải có vấn đề với niêm mạc dạ dày vì lo lắng nhưng bệnh đã không kéo dài dây dưa nếu nạn nhân khắc phục được hai nhược điểm. Trước hết, đừng ăn quá nhanh vì chất chua trong dạ dày không được bài tiết ngay lúc cần tiêu hóa mà chậm hơn nhiều, thậm chí cả giờ đồng hồ sau bữa ăn. Khi đó, vì thức ăn đã xuống ruột nên niêm mạc dạ dày chẳng khác nào miếng mỡ treo ngay trước miệng mèo. Kế đến, đừng quên cử thuốc sát giờ ngủ, dù nhiều thầy thuốc hay quên, vì chất chua trong dạ dày bội tăng trong giấc ngủ do gia chủ vẫn tiếp tục tính toán lợi hại trong giấc ngủ. Hậu quả là đến sáng thì toi công uống thuốc của ngày hôm trước!

8.    Truyền hình vẫn trước sau là phương tiện truyền thông ăn khách nhất. Vấn đề đáng nói là thói quen ngồi quá lâu trước màn hình khiến biến dưỡng chất béo bị rối loạn. Nhiều người dù không ăn béo, thậm chí kiêng cử ác liệt, nhưng vẫn phì mà không ngờ vì bất động quá lâu trước máy truyền hình, vì nhập vai quá kỹ với cảnh éo le trong bộ phim kéo dài nhiều tập. Tệ hơn nữa là thói quen ngủ gà ngủ gật trước máy truyền hình để rồi khi đứng dậy là lúc toàn bộ nhịp sinh học, từ giấc ngủ cho đến huyết áp, đều bị xáo trộn một cách oan uổng!

9.    Nhịp sinh học tùy thuộc vào phản ứng cơ thể theo kiểu ngày hay đêm. Huyết áp, đường huyết của nhiều người dao động thất thường vì cơ thể diễn dịch sai lệch theo kiểu biến ngày thành đêm, hay ngược lại, hay thường gặp hơn nữa, theo kiểu không phân biệt được ngày hay đêm. Lý do là vì “thủ phạm” có phòng làm việc quá tối trong khi phòng ngủ lại quá sáng. Hậu quả là cơ thể phóng thích các loại nội tiết tố cần trong ngày quá ít, trong khi nội tiết tố để làm việc lại quá nhiều khi mặt trời đã đi ngủ từ lâu. Muốn khỏe cần lưu ý một nguyên tắc vàng về ánh sáng. Hễ sáng thì sáng trưng, hễ tối thì tối đen, đừng nửa nạc nửa mỡ!

10.    Nước chiếm 70% tổng lượng của cơ thể. Con người có thể nhịn ăn nhiều tuần nhưng không thể nhịn uống vài ngày. Rất nhiều bệnh chứng thuộc nhóm “bệnh thời đại” như cao huyết áp, cườm mắt, dị ứng, gút… sở dĩ chiếm thế thượng phong vì nạn nhân quên uống nước cho đủtrong giờ làm việc, khi đổ mồ hôi, trong và sau khi vận động thể dục thể thao… Quan trọng hơn nữa là ly nước lớn ngay khi thức dậy để mượn tác dụng nhuận trường, lợi tiểu, lợi mật giải độc cho cơ thể đằng nào cũng tích lũy chất oxy-hóa từ môi trường ô nhiễm, từ cuộc sống tham sân si, từ phế phẩm của tiến trình biến dưỡng dược phẩm, mỹ phẩm, chất phụ gia…

Một mũi dùi đủ khổ đằng này đến cả chục. Không lạ gì nếu nhiều thầy thuốc không cần thuốc bổ nhưng vẫn… khỏe re!

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng