Tiểu đường, bệnh có thể phòng ngừa!

Cơn đại dịch của thế kỷ

Ở nước Đức, nơi dân số tròm trèm với xứ mình, sau cả chục năm với đủ loại biện pháp tìm cách ngăn chặn bệnh tiểu đường, hiện đang có không dưới 8 triệu người thuộc nhóm phải uống thuốc hạ đường huyết nào đó (nhóm II) và hơn 2 triệu người (nhóm I)phải tiêm Insulin hàng ngày! Bên Việt Nam tuy chưa có thống kê chính xác nhưng chắc không khá gì hơn. Điểm đáng nói là theo quả quyết của chuyên gia về y tế dự phòng ở Dresden, tối thiểu phân nửa trong số đó, đúng lý đã không mắc bệnh, nếu như người chưa bệnh được thông tin đúng mức và kịp thời để tránh các yếu tố dễ dẫn đến căn bệnh này như béo phì, ít vận động và cao huyết áp. Bệnh tiểu đường tuy không thể phòng ngừa qua mũi thuốc tiêm chủng nhưng rõ ràng có thể dự phòng, dù trong ý nghĩa tương đối, qua kiến thức y học. Đơn giản như thế, mà bệnh vẫn tràn lan đến độ Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) không ngần ngại đặt bệnh vào vị trí hàng đầu trên danh sách các căn bệnh đáng lo trong thập niên trước mặt ở các nước thuộc vùng Đông Nam Á, nghĩa là có nước ta!

Tiên hạ thủ vi cường

Từ nhận thức đó, các hãng bảo hiểm sức khỏe ở trên quê hương của Goethe đang cổ động người dân bỏ ra không hơn 5 phút để tự đánh giá nguy cơ của bệnh tiểu đường cho chính bản thânbằng cách cộng điểm qua bản câu hỏi trắc nghiệm dưới đây:

1.    Bạn đang thuộc lứa tuổi

(a)    dưới 35 tuổi (0 điểm)

(b)    trong khoảng 35 đến 44 tuổi (1 điểm)

(c)    từ 45 đến 54 tuổi (2 điểm)

(d)    từ 55 đến 64 tuổi (3 điểm)

(e)    trên 64 tuổi (4 điểm)

2.    Bạn có thân nhân đã bị bệnh tiểu đường?

(a)    Không (0 điểm)

(b)    Có bà con xa (2 điểm)

(c)    Có thân nhân trực hệ (4 điểm)

3.    Vòng bụng (đo ngang rốn) của bạn là

(a)    nữ dưới 80cm, nam dưới 94 cm (0 điểm)

(b)    nữ từ 80 đến 88cm, nam từ 94 đến 102cm (2 điểm)

(c)    nữ trên 88cm, nam trên 102cm (4 điểm)

4.    Bạn thường vận động tối thiểu 30 phút mỗi ngày

(a)    đúng (0 điểm)

(b)    không (4 điểm)

5.    Bạn thường ăn trái cây tươi

(a)    mỗi ngày (0 điểm)

(b)    không ăn mỗi ngày (2 điểm)

6.    Bạn đang dùng thuốc hạ áp?

(a)    Không (0 điểm)

(b)    Đúng (4 điểm)

7.    Chỉ số BMI (trọng lượng cơ thể/bình phương chiều cao) của bạn là

(a)    dưới 25 (0 điểm)

(b)    trong khoảng 25-30 (2 điểm)

(c)    hơn 30 (4 điểm)

8. Đường huyết của bạn đã có lần cao hơn định mức bình thường?

 (a) Không (0 điểm)

 (b) Đúng (2 điểm)

 (c) Chưa hề kiểm soát (4 điểm)

Càng cao số điểm, càng dày gian nan!

1. Nếu bạn không gom được hơn 6 điểm: Đừng buồn vì ít điểm! Trái lại, nên vui (nhưng đừng ăn mừng với bánh kẹo) vì xác suất vướng bệnh tiểu đường của bạn trong 10 năm trước mặt chỉ là 1%. Tuy vậy, không nên ngủ say trên chiến thắng rồi xem thường nếp sinh hoạt lành mạnh. Bạn nên giữ sao cho:

- đừng dư cân.

- có thói quen tham gia thể dục thể thao tối thiểu năm lần trong tuần, mỗi lần không dưới 30 phút.

- chất mỡ động vật đừng chiếm hơn 30% khẩu phần.

- mỗi ngày có 30g chất xơ từ rau quả trong mỗi bữa ăn.

2.    Nếu bạn thu về từ 7 đến 11 điểm: Xác suất nhiễm bệnh trong 10 năm tới không nhiều, chỉ 4%. Tuy vậy, cẩn tắc vô áy náy, bạn nên tham gia các chương trình tầm soát tiểu đường định kỳ vì mấy ai biết được chữ ngờ!

3.    Nếu số điểm của bạn nằm trong khoảng 12-15 điểm: Bạn không nên xem thường bệnh tiểu đường vì cứ 100 người thuộc nhóm này có đến 17 người với dòng máu trở nên quá ngọt trong vòng 10 năm! Bạn phải can đảm đối diện với thực tế để thay đổi nếp sinh hoạt cũng như theo dõi đường huyết thường xuyên.

4.    Nếu bạn khéo làm sao mà có trong tay từ 16 đến 20 điểm: Xin chia buồn! Bạn đã thuộc nhóm 33% người bị bệnh tiểu đường trong thập niên trước mặt. Tiếp tục lơ là với sức khỏe chỉ tạo điều kiện thuận tiện cho nhiều di chứng nghiêm trọng. Trái lại, bạn nên theo dõi đường huyết, thể trọng và huyết áp thường xuyên hơn, cho dù bạn còn thuộc nhóm chưa quá 30 tuổi đời. Nếu bạn quen góp gió thành bão nên bỏ túi từ 21 đến 30 điểm: Xác suất mắc bệnh tiểu đường trong 10 năm tới lên đến 50%! Đáng lo hơn nhiều là rất có thể bạn đã bị bệnh tiểu đường! Bạn nên gõ cửa một bác sĩ chuyên về nội tiết. Càng sớm càng tốt. Nhưng đừng mất tinh thần nếu bạn thuộc nhiều điểm đến thế. Bệnh tiểu đường không còn là bệnh trầm kha như trong vài thập niên trước đây, nếu bạn tìm đến thầy thuốc cho sớm, nếu thầy thuốc đừng nhìn căn bệnh chỉ ở điểm đường huyết, và nhất là nếu bệnh nhân biết bệnh không để sợ bệnh, và trị bệnh không chỉ vì đường huyết tăng cao mà để bệnh đừng gây biến chứng.

Biết người biết ta trăm trận trăm thắng. Nghe vậy nhưng không hẳn lúc nào cũng vậy. Với bệnh tiểu đường, biết kỹ bệnh lại thêm biết rõ ta mới mong thủ huề. Tránh voi chẳng hổ mặt nào. Được thế đã là quá hay.

Bác Sĩ Lương Lễ Hoàng