Ai mau mòn đĩa đệm?

Trong một chương trình truyền hình ở CHLB Đức không khán giả nào đáp đúng câu hỏi “Nếu dựa vô con số nạn nhân, cơ quan nào là yếu điểm hàng đầu khiến nhiều người phải vừa đau vì bệnh vừa khổ vì cạn tiền do tìm thầy chạy thuốc?” vì không ai ngờ mặt trận hở sườn chính là… cột sống!

Thiếu cột sống thì con người không thể đứng thẳng, thì gia chủ không thể ưỡn ngực bách bộ cho oai, nhưng cũng vì tư thế thẳng góc với mặt đất mà con người phải trả giá rất đắt với chuyện đau cột sống tăng dần theo tuổi đời. Nếu tưởng oan cho nạn nhân thì lầm! Bệnh cột sống nếu gõ cửa quá sớm, rất thường vì gia chủ tiếp tay bào mòn sụn khớp và dọn đường cho hậu quả thoát vị đĩa đệm thông qua một số thói quen thường gặp ở đối tượng:

–    Cúi đầu quá sát và bất động trước màn hình máy vi tính khiến đoạn cong của cột sống cổ phải chịu áp lực liên tục vì căng nhóm cơ sau ót nối liền xương chẩm với bả vai.

–    Nghiêng đầu sang 1 bên khi điện thoại. Hậu quả là xương sống cổ dễ bị lệch từ tuổi 40 và kích ứng đoạn dây thần kinh chui ra giữa hai đốt sống.

–    Không tập thể dục cột sống giữa giờ. Theo kết quả nghiên cứu ở đại học Umea, Thụy Điển, đối tượng thiếu vận động có sụn khớp mau mòn hơn người mỗi ngày 2 lần không quên động tác giãn cơ cột sống bằng cách nằm ngữa đạp xe tưởng tượng.

–    Lạm dụng thuốc giảm đau theo kiểu hễ chớm đau là xài ngay thuốc mạnh. Theo học viện nghiên cứu về bệnh cột sống ở Berlin, số bệnh nhân thường dùng thuốc giảm đau chiếm tỷ lệ thoát vị đĩa đệm cao gấp 4 lần số bệnh nhân được điều trị bằng liệu pháp không dùng thuốc như châm cứu, xung điện, từ trường…

–    Không tầm soát bệnh cột sống định kỳ. Cũng theo các nhà nghiên cứu ở Đức, 50% người từ tuổi 45 khó tránh đã có dấu hiệu thoái hóa trên hình x-quang, không nhiều thì ít, nhất là ở khúc quanh nhạy cảm của đốt sống cổ và đốt sống thắt lưng mặc dầu tối thiểu 30% nạn nhân không hề đau cột sống. Điểm đáng nói, theo các nhà nghiên cứu ở đại học y Wuppertal, là tỷ lệ thoát vị đĩa đệm rõ ràng giảm rất nhiều ở những đối tượng có làm gì đó để bảo vệ sụn khớp trước khi mấp mé tuổi về hưu, thay vì khoanh tay chờ trời kêu thì dạ.

–    Thường xuyên mất ngủ vì đau cột sống. Theo thầy thuốc chuyên nắn cột sống ở Hoa Kỳ, người ngủ ngon, bình thản, lạc quan… là đối tượng ít khi bị đau cột sống, hay nếu đau thì đau ít hơn, đau ngắn ngày hơn người có cuộc sống quá căng thẳng. Nhóm nạn nhân này tất nhiên nên dùng thuốc giảm đau bằng hoạt chất sinh học, thay vì tiếp tay làm hại cột sống bằng hóa chất tổng hợp của thuốc đặc hiệu.

–    Nằm sấp khi ngủ. Nhiều người vẫn tưởng nếu tránh được va chạm chắc cột sống bớt đau nên chọn tư thế nằm sấp khi ngủ. Sai cả dặm vì động tác xoay trở khi nằm sấp, dù là gia chủ không chủ ý trong giấc ngủ, rất thường khi là lý do dẫn đến đau thần kinh tọa, thậm chí cụp xương sống khi thức dậy, theo dẫn chứng của chuyên gia ở hai đại học Southampton và Bristol.

–    Mang quá nặng trên lưng, chẳng hạn với túi đeo quá tải. Thậm chí chiếc ví quá cộm ở túi quần sau cũng đủ gây kích ứng trên đoạn cột sống thắt lưng. Thêm vào đó là thói quen ngồi ghế nhưng cheo leo sát cạnh ghế, thay vì ngồi cho trọn mặt ghế cũng là nguyên nhân ít ai ngờ nhưng dẫn đến đau thần kinh tọa, theo nhận xét qua dữ liệu thống kê ở đại học Ruhr.

–    Ngồi quá ngay và bất động. Khỏi nói dông dài cũng biết ngồi vẹo ngoe có hại cho cột sống đến thế nào, nhất là ngồi sai tư thế từ lúc còn thơ. Nhưng ngồi quá ngay cũng không hẳn là đúng. Đừng quên là mỗi lần ngồi xuống là một lần cột sống thắt lưng chịu áp lực tròm trèm cả trăm ký! Chính vì thế mà thoát vị đĩa đệm thường gặp ở người phải đứng lên ngồi xuống nhiều lần trong ngày. Để giảm áp lực cho cột sống nếu ngồi hơi nghiêng về phía trước, chẳng hạn khi dùng máy vi tính nhiều giờ, bằng cách đặt màn hình và bàn phím trên mặt bàn thấp một chút.

Phần vì thói hay mỏi mắt trông xa, lại thêm vì yếu điểm hàng đầu nằm khuất phía sau nên ít ai nhớ đến cột sống một đời tận tụy. Đáng tiếc khi giải pháp tương đối đơn giản. Đó là:

–    tích cực giới hạn các yếu tố làm hại cấu trúc của cột sống

–    thường xuyên cung ứng cho cột sống hoạt chất sinh học để bảo vệ và phục hồi sụn khớp, như UC-II, chất collagen thiên nhiên không bị biến tướng khi đưa vào cơ thể.

Nếu sức khỏe là vốn quý thì không chỉ hụt vốn trong bệnh cột sống. Tình trạng nay đau chỗ này mai rêm chỗ kia là nguyên nhân soi mòn sức đề kháng để nhiều bệnh chứng khác thừa nước đục thả câu. Bảo vệ sụn khớp vì thế mang ý nghĩa phòng bệnh không chỉ riêng cho hệ vận động.

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng