Thuốc của người đô thị?

Đời cha ăn ngọt, chưa đến đời con đã khát nước

Với cuộc sống căng thẳng như hiện nay không lạ gì nếu nhiều căn bệnh được đặt tên là bệnh thời đại, như cao huyết áp, tiểu đường, thấp khớp, viêm loét dạ dày, cườm mắt… đang chiếm thế thượng phong. Trong số đó, bệnh tiểu đường, theo cảnh báo của Tổ Chức Y Tế Thế Giới, không chỉ là mối nguy hàng đầu không chỉ ở nước mình mà với tất cả quốc gia trong vùng Đông Nam Á, nơi stress đang và sẽ tiếp tục đồng hành song song với tiến độ phát triển về kinh tế và xã hội. Tuy thầy thuốc hiện nay có trong tay nhiều loại thuốc hiệu quả hơn xưa, nhưng vướng phải bệnh tiểu đường vẫn chẳng khác nào lãnh án chung thân không có ngày khoan hồng. Chính vì thế mà mọi biện pháp để đường huyết đừng tích lũy đều có ý nghĩa phòng và chữa bệnh.

Có sẵn nhưng không biết cách xài!

Đáng tiếc vì nhiều người vẫn chưa biết là nhờ động tác co duỗi của bắp thịt, chẳng hạn qua thao tác thể dục thể thao mà lượng đường trong máu được huy động vào bắp thịt không cần sự trợ giúp của nội tiết tố insulin. Tụy tạng, cơ quan phải lo chuyện điều chỉnh đường huyết, cơ quan vì kiệt lực nên sinh bệnh tiểu đường, nhờ đó có dịp xả hơi. Chuyên gia về y học thể thao đã chứng minh là tác dụng hạ đường huyết nhờ vận động thậm chí có thể kéo dài đến 3 ngày sau khi chơi thể thao. Như thế, với người chưa bệnh, thói quen tập thể dục thể thao mỗi ngày là biện pháp hạ đường huyết. Nhờ đó, người thường chơi thể thao ít khi dư cân, hay nếu có béo phì cũng dễ giảm cân. Đừng quên lượng mỡ thừa dưới thành bụng, ở mông, ở đùi là đòn bẩy dẫn đến rối loạn nội tiết tố, theo kết quả nghiên cứu gần đây ở Âu Mỹ, cho dù nạn nhân không ăn ngọt! Nhờ thể dục mà hoạt tính nội tiết tố insulin được hưng phấn tối đa, người chưa bệnh nhờ đó khó bệnh.

Ít uống thuốc nhờ biết cách rục rịch

Với người đã bị bệnh tiểu đường, vận động là biện pháp quan trọng hơn nữa vì vừa giúp người bệnh bớt lượng thuốc, nghĩa là giảm phản ứng, vừa giới hạn biến chứng trên thần kinh, trên mạch máu. Không chỉ ảnh hưởng trên đường huyết, nhờ hiệu năng thư giãn chống stress nên vận động thể dục thể thao, bên cạnh tác dụng tập luyện cho cơ tim, đồng thời có tác dụng giãn mạch. Dòng máu nhờ đó luân lưu dễ dàng. Thêm vào đó, động tác hô hấp cũng được cải thiện vì người đang vận động cách mấy cũng phải hít thở nhiều hơn lúc ngồi yên. Thể dục thể thao với người bệnh tiểu đường, kiểu nào cũng được, không cần nhiều nhưng đều đặn mỗi ngày, chính là đòn bẩy để ngăn chặn tình trạng cứng khớp cũng như loãng xương không hiếm thấy trong căn bệnh này. Đừng quên là bao khớp mất tính đàn hồi dễ dàng cho dù không bị thương tổn, nếu không được vặn vẹo qua thao tác thể dục. Thêm vào đó, cũng đừng quên, mô xương dù được cung cấp đầy đủ chất vôi vẫn từ chối không nhận canxi nếu không có tín hiệu rung động trên vỏ xương. Ngồi yên thì xương vẫn loãng cho dù có uống cả lít sữa mỗi ngày! Riêng với người phải căng thẳng thần kinh, như người bệnh tiểu đường, chất vôi không chỉ quan trọng cho xương. Đó còn là khoáng tố cần thiết để trấn an hệ thần kinh hầu như lúc nào cũng trong cảnh dầu sôi lửa bỏng!

Liệu cơm gắp mắm

Nói thế không có nghĩa là lao ngay vào thao trường bất kể lợi hại.Trái lại, mỗi đối tượng, ngay cả người chưa bệnh, nên tham vấn ý kiến của thầy thuốc để xác định giới hạn của biện pháp thể dục thể thao. Nói chung, dù chọn hình thức vận động nào cũng thế, cần lưu ý một số nguyên tắc như sau:

• nên chọn hình thức vận động nào tương đối đơn giản để có thể theo đuổi mỗi ngày. Không cần căng thẳng, chỉ cần đều đặn. Nếu trước đây đã có hoạt động thể dục thể thao nên tiếp tục. Nếu chưa nên chọn thể loại không đòi hỏi hơn thua, ít va chạm, chẳng hạn đi bộ, đạp xe thong thả, bơi lội, thái cực quyền, dưỡng sinh… Đừng biến thể dục thể thao thành nguồn stress mới khi đã có thừa stress vì cuộc sống, vì bệnh hoạn.

• trước khi quyết định tham gia hoạt động thể dục thể thao nên nhờ thầy thuốc kiểm soát tim mạch đồng thời tham vấn về chế độ dinh dưỡng. Quan trọng không kém là việc khám mắt trước khi bắt đầu chương trình thể dục thể thao vì mạng lưới mạch máu đáy mắt là điểm mong manh, nhất là với người đã bị bệnh tiểu đường.

• trong những lần đầu chơi thể thao cần kiểm soát huyết áp trước và sau khi chơi. Cũng nên thực hiện trong vài ngày liên tục để phăng lần đến thời gian nên vận động mỗi lần sao cho huyết áp đừng tăng quá nhanh sau giờ tập cũng như đừng tụt quá thấp sau đó. Mục tiêu của thể dục thể thao là tập dượt sức bền bỉ cho hệ tuần hoàn. Đừng biến buổi tập thành gánh nặng cho trái tim. Tuyệt đối tránh các loại thể dục thể thao đòi hỏi gắng sức để tránh tình trạng huyết áp tăng đột ngột. Nói chung, tập sao cho vui, tập sao cho đừng mệt sau khi tập.

Nhúc nhích bớt ngọt

Người bệnh tiểu đường đằng nào cũng buồn. Thôi thì dành đoạn chót vui vui cho người lỡ có dòng máu quá ngọt. Các nhà nghiên cứu đã chứng minh là người thường xuyên vận động thể dục thể thao, chẳng hạn 3-4 lần trong tuần, mỗi lần không hơn 30-60 phút, ít sợ bị bệnh tiểu đường hơn người bình chân như vại. Người đã bệnh thậm chí có thể giảm lượng thuốc phải uống mỗi ngày, tất nhiên theo hướng dẫn của thầy thuốc, nếu kết hợp chương trình thể dục thể thao càng sớm càng tốt. Đi xa hơn nữa, nhiều chuyên gia về bệnh tiểu đường đã quả quyết là tỷ lệ tử vong của căn bệnh này thậm chí có thể giảm thiểu một nửa ở người từ tuổi thất tuần nếu bệnh nhân chịu khó mỗi ngày đi bộ khoảng 3 cây số. Đáng tiếc là nhiều người bệnh vẫn chưa được thông tin đúng mức về biện pháp giảm đường huyết thông qua tác dụng tiêu hao năng lượng nhờ thể dục thể thao. Quả thật đáng tiếc vô cùng vì không chỉ bệnh tiểu đường mà ngay cả bệnh huyết áp cao, căn bệnh hầu như đồng hành với bệnh tiểu đường, đã trở thành vấn nạn của sức khỏe cộng đồng từ khi con người ít vận động do quá đầy đủ phương tiện trong cuộc sống được tiếng văn minh hiện đại, từ thang máy đến xe hơi, để rồi con đường từ chiếc ghế bành êm ái cuối cùng thường dẫn đến chiếc ghế xe lăn, nếu như còn may mắn trong phút cuối!

Wohlfahrt, bác sĩ của đội banh Bayern Munich không vô cớ đã giàu lại giàu thêm nhờ cuốn sách với tựa đề “Mensch, bewege dich!” tạm dịch là “Ông ơi, vận động đi ông!”. Sách nói chung không có gì đột phá về mặt khoa học nhưng dân Đức nhà nào cũng thủ một cuốn làm tin vì tác giả khéo thế nào mà đánh trúng ngay chỗ nhược của người dân chốn thị thành, của cư dân thành phố lớn, nơi nếp sống chẳng những “một ngày như mọi ngày” lại thêm “vận động là chết liền”! Đó là ai cũng muốn khỏe mạnh, ai cũng muốn lâu già nhưng lại khoái ngồi yên chờ sung rụng. Sung đâu chẳng thấy chỉ thấy… thầy thuốc!

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng.