Vì sao bệnh gút nhiêu khê?

Có một điều chắc như 2 + 2 = 4. Đó là tỷ lệ bệnh gút ở xứ mình thừa sức chiếm huy chương vàng trong cuộc thi “bệnh nào nhiều đến thế”! Tuy việc chẩn đoán không quá phức tạp để định lượng acid uric trong máu của người quá mạnh miệng với rượu bia, với đối tượng bị bệnh phá huyết… nhưng số người lọt sổ vẫn còn rất đông vì nhiều người vẫn tưởng phải đau khớp đến tá hỏa mới là bệnh gút. Trên thực tế, bệnh sở dĩ qua mắt cả thầy thuốc lẫn bệnh nhân vì bệnh không hẳn lúc nào cũng ở khớp. Nạn nhân của các trường hợp dưới đây một khi gõ cửa thầy thuốc, nếu thầy thuốc bận quá nên quên, cần mạnh dạn xin tầm soát bệnh gút, thay vì đợi bệnh vào xương vào thận hồi nào không hay.

1.    Trái với định kiến đặt nặng vào triệu chứng đau điếng ở khớp ngón tay, ngón chân, mục tiêu công phá đầu tiên của acid uric lại không tập trung ngay vào khớp xương. Người có lượng acid uric trong máu mới tăng cao thường bị đau ở gáy, bắp đùi hay bắp chuối và rất thường khi dưới hình thức vọp bẻ.

2.    Một số không ít bệnh nhân cũng có thể bắt đầu nổi khổ vì acid uric với khuynh hướng đau gót chân tái đi tái lại trước khi triệu chứng viêm khớp bàn tay, bàn chân lộ diện rõ rệt.

3.    Không chịu thua kém khớp, lớp da là cơ quan có tính cảm ứng rất cao với acid uric. Thống kê lâm sàng cho thấy rất nhiều trường hợp bị chẩn đoán lầm là dị ứng trên thực tế lại là hậu quả của tình trạng tăng acid uric trong máu. Mụn trên người đã trưởng thành cũng có thể do acid uric ngấm ngầm phá hoại. Càng nên lưu ý đến acid uric nếu bạn tình cờ ghi nhận vài nốt cứng trên loa tai hay mí mắt.

Bên cạnh đó, đừng quên các đối tượng dưới đây là miếng mồi ngon của bệnh gút:

–    Độ rượu bao giờ cũng là bạn đồng hành thân thiết của acid uric. Thống kê thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới cho thấy người uống mỗi ngày hơn 1 ly bia hay rượu mạnh hầu như khó thoát cảnh viêm khớp hay bệnh ngoài da do acid uric. Số người không uống rượu mà bị sạn thận luôn luôn thấp hơn số truyền nhân của Lưu Linh.

–    Hoạt động thể dục thể thao tuy không tác dụng trực tiếp trên chức năng biến dưỡng acid uric nhưng là nhân tố hưng phấn cường độ bài tiết acid uric. Nếu bạn là người ít khi chơi thể thao, thì không lạ gì nếu bệnh gút chực chờ trước ngỏ. Nhưng mặt khác, đừng quên uống đủ lượng nước bù trừ sau mỗi lần đổ mồ hôi qua vận động để tránh trường hợp “gậy ông đập lưng ông”!

–    Béo phì chẳng khác nào nguồn cung ứng chất acid uric. Nếu trị số BMI (trọng lượng cơ thể/bình phương chiều cao) của bạn cao hơn 25 thì không cần đợi đến xét nghiệm cũng đoán được là lượng acid uric trong máu của bạn khó mà không ngấp nghé giới hạn trên của trị số bình thường. Giảm cân đúng lúc và đúng cách vì thế là một trong các phương pháp hiệu quả để điều chỉnh lượng acid uric.

–    Chế độ dinh dưỡng quá nặng về chất đạm nguồn gốc động vật đương nhiên dẫn đến tích lũy phế phẩm acid uric từ quy trình thoái biến tế bào. Với người mỗi ngày có thói quen dùng thịt, cá, gia cầm, thực phẩm công nghệ…, đặc biệt là các loại thịt mỡ xông khói, nếu lại thêm khẩu phần thiếu trầm trọng chất xơ từ rau cải, trái cây, thì tình trạng tăng acid uric chỉ còn là câu hỏi khi nào phát bệnh?

–    Yếu tố di truyền là nhân tố không thể tách rời trong các bệnh do tăng acid uric. Người có thân nhân đã là nạn nhân của bệnh gút hay sạn thận nên khám sức khỏe định kỳ để kịp thời theo dõi lượng acid uric trong máu.

Chỉ cần tìm được một điểm qua các tiêu chí nêu trên đã đủ để phải lưu ý đến bệnh gút. Nếu kết quả nhích lên đến 3 điểm thì đã đến lúc phải tiến hành xét nghiệm máu để xác minh tình trạng tăng acid uric. Bên cạnh các biện pháp chủ động kiêng khem thịt mỡ, rượu bia…, bạn nên hội ý với thầy thuốc để cách dùng dược thảo có tác dụng hạ acid uric. Nếu vụng về thế nào mà gom góp được đến 5 điểm thì bệnh gút rõ ràng đang chiếm ưu thế. Bạn phải nhanh chân tìm đến thầy thuốc cứng tay nghề về bệnh biến dưỡng nếu còn thương trái thận.

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng.