Xe nào nên tránh cho xa?

Khỏi nói dông dài ai cũng rõ hậu quả nghiêm trọng của cao huyết áp nếu không được điều trị kịp thời. Cụ thể là hình ảnh hàng trăm ngàn người ở xứ mình đang phải sống kiếp phế nhân sau lần tai biến. Éo le ở điểm, ngay cả ở quốc gia có nền y tế tiên tiến, là số người không được chẩn đoán và điều trị cao huyết áp đúng lúc vẫn tiếp tục chiếm đa số mặc dầu thao tác phát hiện huyết áp cao chỉ mất vài phút! Trong khi thầy thuốc không thiếu thuốc đặc hiệu, thuốc thậm chí tốt hơn xưa rất nhiều, nhưng số người suy thận, thoái hóa võng mạc, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não, bệnh Alzheimer… vẫn tăng chứ không giảm theo báo cáo của ngành y ở CHLB Đức trong ngày “Bệnh Tim Mạch” năm vừa qua.

Đáng nói hơn nữa là kết quả của công trình nghiên cứu mô hình “Me-Can” với tổng cộng gần 600.000 bệnh nhân ở Thụy Điển và Anh cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa bệnh cao huyết áp và ung thư. Tình trạng này càng nghiêm trọng hơn nữa nếu bệnh nhân, bên cạnh huyết áp cao, đồng thời là nạn nhân của tăng mỡ máu, béo phì và tiểu đường!

Vấn đề lại không chỉ có thế. Theo học viện Robert Koch ở CHLB Đức, bệnh cao huyết áp sở dĩ nghiêm trọng không chỉ vì hậu quả nghiêm trọng như bại liệt vì tai biến mạch máu não, mà vì bệnh đang phát tán, dù không lây lan, với khuynh hướng gõ cửa người hãy còn quá trẻ, thay vì là bệnh ở người cao tuổi như vào vài thập niên trước đây! Nếu ở Đức, nơi cuộc sống chắc chắn khó căng thẳng như ở xứ mình, gần phân nửa số người trong độ tuổi 35 – 55 đang là nạn nhân của cao huyết áp thì con số bệnh nhân ở bên ta khó lòng thấp hơn. Khó không chỉ ở điểm 2/3 số bệnh nhân không có triệu chứng báo động như nhức đầu, chóng mặt… Quá khó cũng không vì gần phân nửa trường hợp tai biến mạch máu não hay nhồi máu cơ tim xảy ra quá đột ngột nên cả thầy thuốc lẫn bệnh nhân đều trở tay không kịp. Nhiêu khê là vì nếu ở Đức vẫn còn 60% người đã bị cao huyết áp không chủ động tham gia chương trình tầm soát bệnh tim mạch định kỳ. Khỏi cần học bói toán cũng biết bao nhiêu người ở xứ mình vẫn không chịu đo huyết áp để phát hiện bệnh trong vòng mấy phút!

Đáng tiếc, thậm chí đáng buồn, là bệnh, tuy phải điều trị suốt đời một khi đã xuất hiện, nhưng phương án cầm chân huyết áp lại không quá phức tạp. Theo chuyên gia ở đại học Maryland, nguyên tắc dự phòng biến chứng nghiêm trọng của căn bệnh này lại trùng hợp với một tiêu chí “vàng” của thầy thuốc Đông Y. Đó là “chữa bệnh khi bệnh chưa phát” (Nội Kinh)! Muốn vậy, theo các nhà nghiên cứu ở Maryland, đừng quên hai chuyện:

•    Nhớ cười cho thường vì nội tiết tố endorphine được tuyến yên phóng thích khi hả hê là khắc tinh của tình trạng xơ vữa mạch máu. Mạch máu không co thắt thái quá, thành mạch không chai cứng, dòng máu không đậm đặc thì huyết áp trong định mức bình thường. Cứ xem gương mặt của dân thành phố vào giờ kẹt xe thì hiểu ngay vì sao bệnh viện tim còn lâu mới hết quá tải.

•    Cần các món ăn giữ cho máu loãng như nấm, bưởi, rau diếp cá… cho thường trên bàn ăn. Khéo hơn nữa là áp dụng các loại dược thảo có công năng bảo vệ thành mạch đồng thời thư giãn thần kinh, nếu không thường xuyên thì định kỳ, để ổn định huyết áp. Điều chỉnh bao giờ cũng khéo hơn hưng phấn đơn phương hay ức chế một chiều.

Chuyên gia ở viện Mykotroph, một trong các trung tâm nghiên cứu về nấm nổi tiếng ở châu Âu, ắt hẳn có lý do chính đáng khi khuyên dùng nấm làm thuốc phòng ngừa bệnh cao huyết áp. Không sai vì nhờ cơ chế tác dụng đa dạng của nấm bao gồm:

•    Hạ loại mỡ độc hại Triglyceride và LDL trong máu.

•    Tăng loại mỡ hữu ích HDL.

•    Yểm trợ chức năng giải độc của lá gan đồng thời ức chế phản ứng tổng hợp chất béo thái quá.

•    Ngăn chận tiến trình tổng hợp homocystein, chất keo dán chặt tiểu cầu, chất vôi, cholesterol vào thành mạch, ở người quá stress.

Đi xa hơn nữa, các nhà nghiên cứu ở đại học Heidelberg đã từ nhiều năm cổ động cho việc kết hợp hoạt chất “kháng oxy-hóa” như polyphenol, anthocyanin, flavoinoides của cây thuốc, rau quả, gạo màu… trong phác đồ điều trị để thầy thuốc qua đó giới hạn phản ứng phụ nghiêm trọng của thuốc đặc hiệu nhờ:

•    Hạ mỡ trong máu mà không cần dùng thuốc đặc hiệu quá lâu.

•    Giảm lượng thuốc hạ áp nhờ tác dụng hỗ tương của dược thảo giữ máu loãng.

•    Bảo vệ thành mạch trước độc chất oxy-hóa trong môi trường ô nhiễm.

•    Chống tình trạng co thắt vi mạch bất ngờ ở đối tượng đã phát hiện tình trạng thuyên tắt mạch vành.

•    Giữ độ nhớt của máu trong định mức lý tưởng để qua đó bảo vệ đáy mắt, cầu thận, đầu chi.

Thuốc đặc hiệu, cho dù hiệu quả cấp kỳ cách mấy, vẫn chỉ là giải pháp trong khi người bệnh cần biện pháp dự phòng, thay vì đợi nước đến chân mới nhảy. Người chưa bệnh nhưng thuộc nhóm miếng mồi ngon của bệnh cao huyết áp vì cuộc sống tẩm đầy stress, cần biện pháp rốt ráo hơn để cầm chân huyết áp trong những khoảnh khắc cam go. Vấn đề đúng là không đơn giản nhưng đáp án xem vậy lại không bất khả thi nếu như thầy thuốc cũng như bệnh nhân đừng quên kinh nghiệm của y học cổ truyền. Kết hợp Đông Tây Y để cầm chân bệnh cao huyết áp là đúng, nhưng phải là Đông Y với ngôn ngữ và kiến thức của khoa học thực nghiệm, thay vì Đông Y theo tin đồn vô căn cứ. Được như thế mới mong không có ngày phải tậu xe… lăn!

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng