Không chỉ tốt nước tóc

Từ phát hiện của Harris vào năm 1940, theo đó súc vật thử nghiệm nếu thiếu sinh tố B5 (pantothen) dễ bị viêm da, bạc lông và rụng lông mà sinh tố này được xếp loại vào nhóm hoạt chất sinh học cần thiết cho cấu trúc lành mạnh của da, móng và tóc.

Sau này, nhờ tiến bộ trong ngành sinh hóa, người ta đã ghi nhận sinh tố B5 không chỉ tác động trên da niêm, mà hơn xa thế nữa. Trong toàn bộ qui trình biến dưỡng, dù là với chất béo, đạm hay đường, B5 đều đảm nhiệm vai trò điều chỉnh của ngọn đèn xanh đỏ nơi ngã tư. Tùy theo hàm lượng của sinh tố này mà nhiều phản ứng sinh hóa được gia tốc hay trì hoãn cho phù hợp với nhu cầu trong từng thời điểm của cơ thể. Không lạ gì nếu các thành phần cần được tân trang thường xuyên trong cơ thể như tóc, móng, biểu bì… dễ rơi vào tình trạng thoái hóa khiến tóc rụng, móng gãy, da trở nên khô nhám, nếu thiếu B5.

Pantothen theo tiếng cổ Hy Lạp có nghĩa là “khắp nơi” do sinh tố này hầu như có mặt trong đủ loại thực phẩm, đặc biệt trong thịt, cá biển và mễ cốc. Trái với định kiến hễ rụng tóc là do thiếu pantothen, dấu hiệu nổi bật khi cơ thể thiếu B5 là mệt mõi, mất ngủ, da khô và nứt nẻ gót chân. Bệnh chứng đặc thù với hậu quả nghiêm trọng do thiếu pantothen hầu như không có trên thực tế vì nhu cầu hàng ngày của cơ thể không cao nên khó đến độ bị thiếu hụt trầm trọng, ngoại trừ trường hợp suy dinh dưỡng lâu ngày, hay thường gặp hơn, ở người quá căng thẳng thần kinh, vì pantothen bị tiêu hao rất nhanh khi tuyến thượng thận phải hoạt động liên tục dưới áp lực của stress.

Nhờ hiểu rõ hơn nên chỉ định của sinh tố B5 cũng đã được mở rộng rất nhiều. Không chỉ là thành phần thường gặp trong dầu gội đầu, thuốc nhuộm tóc, kem dưỡng da…, B5 đã từ lâu là nhân tố quan trọng trong dược phẩm chữa bệnh mắt, tai mũi họng, ngoài da nhờ tác dụng làm lành vết thương và ngừa sẹo xấu. Nếu trước đây pantothen được dùng trong bệnh phổi thì nhiều thầy thuốc bây giờ đang ứng dụng sinh tố B5 với liều cao để điều trị chứng viêm đa thần kinh ngoại biên thường gặp ở bệnh nhân tiểu đường.

Đáng tiếc nếu chỉ dùng sinh tố B5 cho người rụng tóc vì nguyên nhân trong đa số trường hợp lại không do thiếu pantothen! Đáng tiếc hơn nữa nếu để đến độ thiếu hụt B5 khi sinh tố này có nhiều trong hai món ăn rẻ tiền và dễ tìm ở nước mình: dưa gang và nấm rơm.

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng