Vì sao dị ứng đang là mốt?

Chuyện đời xưa nay vẫn thế. Gặp kích ứng dài dài, dù là nhẹ nhàng đi nữa, cách mấy cũng có lúc phải phản ứng. Đúng sai, mạnh yếu thế nào là chuyện khác, nhưng sớm muộn cũng có đáp ứng với kẻ sinh sự. Với cơ thể cũng thế, cẩn tắc vô áy náy, hễ gặp chất lạ, chất đáng nghi ngờ thì cơ thể lập tức phản ứng. Từa tựa như chuyện đời, hễ phản ứng đúng thì cứ như chuyện bình thường, nghĩa là chẳng mấy khi được khen, nhưng trật thì khó tránh tiếng bấc tiếng chì lại thêm khó tránh thiệt hại nhanh chân ăn theo. Dị ứng cũng thế mà thôi. Trên cơ bản thì phản ứng không sai trên nguyên tắc phòng vệ nhưng khi đưa vào thực hiện lại trật mục tiêu để rồi chuyện không đâu thành vấn đề trầm trọng một cách oan uổng. Nói dễ hiểu hơn, trên chỉ đạo đúng nhưng dưới thực hiên trật lất!

Như tên gọi, dị ứng có thể tạm gọi là một loại phản ứng quái dị của cơ thể do hệ miễn dịch vận hành trật đường rầy theo kiểu huy động toàn bộ hệ thống phòng vệ để đối đầu với tác chất nào đó, còn gọi là bệnh nguyên, thường khi vô hại! Hậu quả là phế phẩm của phản ứng tương tranh dẫn đến dưới đủ dạng dị ứng, từ ngứa ngáy ngoài da cho đến hen suyễn, kể cả rối loạn tâm thần. Trái với định kiến của nhiều người, chất sinh dị ứng trong đa số trường hợp không cần phải có cấu trúc phức tạp. Rất thường khi đó là món ăn, thức uống, hóa chất thông thường. Cũng không thiếu trường hợp chỉ vì sai biệt nhiệt độ, chẳng hạn sau khi tắm nước quá nóng hay quá lạnh, từ ngoài trời nắng bước vào phòng lạnh, hay ngược lại. Nói cách khác, nếu lúc nào cũng đổ hết tội cho chất sinh dị ứng thì sai vì dị ứng xuất hiện hay không còn tùy kiểu cách phản ứng của cơ thể. Nói chung, chất sinh dị ứng thường là phấn hoa, lông thú vật, côn trùng, thực phẩm (trong số đó ít ai ngờ là thường khi do sữa hay vì chất phụ gia), độc chất trong môi trường ô nhiễm (đứng đầu là hóa chất có nickel)…, nhưng chỉ bấy nhiêu vẫn chưa đủ để dị ứng hình thành.

Chuyện gì cũng có lý do. Phải có yếu tố nào đó làm đòn bẩy thì dị ứng mới bắt lửa. Bằng chứng là trong cùng điều kiện sinh hoạt không hẳn ai cũng dị ứng như ai! Nếu có người quá nhạy cảm thì cũng không thiếu kẻ… vô cảm! Bên cạnh đó, bệnh nặng hay nhẹ còn tùy hình thức dị ứng. Chuyên gia về dị ứng thường xếp loại theo mức độ từ nhẹ đến nặng, từ thể dạng chỉ cần gãi cho đã ngứa cho đến phải kêu xe cấp cứu, theo trình tự dưới đây:

•    Dị ứng ngoài da

•    Viêm mắt

•    Viêm mũi dị ứng

•    Rối loạn tiêu hóa

•    Viêm da thần kinh

•    Phù mặt

•    Hen suyễn

•    Cao huyết áp

•    Choáng phản vệ

Cả lố dấu hiệu bệnh lý nêu trên cho thấy đừng nói chi đến bệnh nhân không biết gì về bệnh mà ngay cả thầy thuốc cũng có thể bị đánh lừa dễ dàng vì dị ứng quá đổi đa dạng. Cũng may là việc chẩn đoán với kỹ thuật y khoa hiện nay tương đối đơn giản. Tuy vậy, chỉ nói riêng trong giới tất bật vì cuộc sống nhiều khi tìm hoài không ra nguyên nhân sinh dị ứng. Lý do là vì, theo kết quả nghiên cứu ở CHLB Đức, món đứng hàng đầu trên bảng sinh dị ứng ở người phải ngày đêm tính toán lợi hại, hơn thua lại rất khó phát hiện vì vừa vô hình, vừa ranh ma… Đó chính là STRESS! Đó cũng chính là lý do tại sao số nạn nhân tăng nhanh đến thế vì trong cuộc sống được tiếng “hại điện” của thế kỷ 21, mấy ai không phải sống chung với stress? Trong bối cảnh ngày nào cũng xì-trết quá đi thôi cơ thể khó tránh thiếu hụt các sinh – khoáng tố đã bi tiêu dùng bới tuyến thượng thận để đối phó với stress như sinh tố C, canxi, kẽm… Hậu quả là tình trạng mệt mỏi, mất ngủ đi kèm với suy yếu sức đề kháng của lớp da không mời cũng đến. Da cũng vì thể dễ viêm khi tiếp xúc với tác chất nào đó đúng ra không đủ lực để sinh bệnh. Thuốc chống dị ứng trong trường hợp này tất nhiên không thể là giải pháp rốt ráo vì dị ứng nào có là nguyên nhân! Mặt khác, đâu có thuốc nào để trị cho dứt stress? Dị ứng vì stress, tính lại cho cùng, là sản phẩm tâm đắc của chính nạn nhân vì nạn nhân cũng chính là… thủ phạm! Đó cũng là lý do tại sao nhiều thầy thuốc từ Tây sang Đông đang chọn giải pháp tìm về thiên nhiên để vận dụng hoạt chất sinh học cho mục tiêu thư giãn thần kinh + tăng cường sức đề kháng, thay vì chỉ trấn áp hệ miễn dịch. Đó là lời lý giải tại sao nhiều trường hợp dị ứng thuyên giảm thấy rõ sau khi bệnh nhân được điều trị bằng sinh – khoáng tố cần thiết cho thao tác chính xác của hệ miễn dịch, thay vì chỉ tập trung vào hóa chất để đánh nhanh, đánh mạnh để rồi người dùng thuốc cuối cùng lãnh đòn đo ván từ phản ứng phụ của thuốc!

Không lạ gì nếu dị ứng đã từ lâu có mặt trong danh sách “bệnh thời đại”! Chỉ nói riêng ở CHLB Đức, nơi tình trạng ô nhiễm môi trường chắc chắn kém xa bên mình, nơi không hề thiếu thuốc đặc hiệu, nơi cũng không thiếu thầy thuốc chuyên khoa cũng như chương trình bảo vệ sức khỏe cộng đồng, số người dị ứng, nhẹ như nhảy mũi ách-xì mỗi sáng, hay nặng hơn theo kiểu ngứa ngáy nhiều lần trong ngày đến độ đêm về mất ngủ vì bận… gãi, bước qua nghiêm trọng đến độ phải vào phòng cấp cứu vì cơn hen, đã tăng gấp 3 lần nếu so với thập niên trước đây! Tỷ lệ cứ 3 người dân bên đó có một người phải dùng thuốc chống dị ứng cho thấy căn bệnh này không còn chuyện nhỏ. Thuốc chống dị ứng tuy không thiếu nhưng chắc chắn không thể là giải pháp vì hết thuốc lại trở về chỗ cũ, thậm chí tệ hơn. Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) đã không vô cớ đặt tên cho dị ứng là “cơn dịch của các nước phương Tây”. Y sĩ đoàn các nước phương Tây chắc chắn cũng có lý do chính đáng khi khuyến cáo người bệnh chạy ngay đến thầy thuốc nếu phát hiện tình trạng dị ứng xuất hiện quá thường. Không thể xem thường dị ứng vì mỗi lần dị ứng là thêm một lần sức đề kháng bị soi mòn. Không căn bệnh này thì bệnh khác sớm muộn cũng thừa nước đục thả câu.

Có một điều chắc hơn đinh đóng cột, rõ hơn ban ngày. Đó là bệnh không chỉ hoành hành bên tây. Ai chưa tin chỉ cần xem số lượng thuốc chống dị ứng đang được tiêu thụ hàng ngày ở xứ mình chỉ để chữa cháy cầm canh trước khi cháy sạch! Thường thì trông người rồi ngẫm đến ta nhưng lắm khi nên trông ta rồi hãy ngẫm đến người!

Bác sĩ Lương Lễ Hoàng